Những bí ẩn đằng sau trường phái Hatha yoga

Hatha yoga là một trong những trường phái yoga cổ xưa nhất và là nguồn cảm hứng cho rất nhiều trường phái yoga hiện nay. Có rất nhiều bí ẩn xoay quanh trường phái yoga thần bí này. Cùng tìm hiểu xem đó là gì nhé.

Hatha yoga là gì?

Hatha yoga là một trong những trường phái yoga lâu đời nhất
Hatha yoga là một trong những trường phái yoga lâu đời nhất

Hatha yoga bắt nguồn từ Ấn Độ và là một trong những trường phái yoga lâu đời nhất, là nguồn cảm hứng cho rất nhiều trường phái yoga hiện nay. Hatha yoga sử dụng các tư thế (asana), kỹ thuật thở (pranayama) và thiền (dyana) nhằm đem lại cho người tập một cơ thể dẻo dai, khỏe mạnh và một tâm trí thanh thản, hòa bình.

Hatha yoga đã từng có một thời kỳ phát triển rực rỡ tại Ấn Độ, tuy nhiên vì nhiều lý do khác nhau, nó dần dần biến đổi để phù hợp hơn với lối sống của đại đa số công chúng. Hatha yoga hiện đại có rất nhiều điểm khác biệt với Hatha yoga chính thống.

Những bí ẩn đằng sau Hatha yoga

1. Nguồn gốc của Hatha yoga

bi an dang sau hatha yoga 1 2

Tiến sĩ James Mallinson, một Yogi đồng thời là một nhà nghiên cứu khoa học, đã viết phần mở đầu về Hatha Yoga trong cuốn sách “Bách Khoa Toàn Thư Về Ấn Độ Giáo Của Brill”. Theo ông, thuật ngữ “Hatha” xuất hiện lần đầu tiên trong văn bản tiếng Phạn vào thế kỷ XI. Tuy nhiên, một số phương pháp thực hành Hatha Yoga có thể đã tồn tại từ ít nhất 1000 năm trước đó.

Hatha Yoga theo nghĩa đen là “sức mạnh”. Các Yogi thời Trung cổ không giải thích lý do tại sao họ chọn cái tên này. Nhưng Mallinson tin rằng, đó là do trường phái Yoga này đầy thử thách, chỉ có thể chinh phục được bằng nhiều nỗ lực và kiên trì của người tập.

2. Ý nghĩa của “hatha”

bi an dang sau hatha yoga 3 4

Ha có nghĩa là mặt trời, còn tha có nghĩa là mặt trăng. Ý nghĩa của hai từ này bắt nguồn từ văn bản Yoga Bija ở thế kỷ XIV. Điều này khiến cho Hatha Yoga mang đầy ngữ nghĩa bí truyền và thu hút nhiều Yogi đương đại.

Trong văn bản Yoga Bija có viết:

Chữ “ha” biểu thị cho luồng hơi thở Prana trong kênh năng lượng mặt trời, và chữ “tha” biểu thị cho luồng hơi thở Prana trong kênh năng lượng Mặt Trăng. Khi 2 kênh năng lượng kết hợp thành một trong thực hành Pranayama (kỹ thuật thở), hơi thở đồng thời đi qua cả hai lỗ mũi. Pranayama Sadhana được gọi là “kỹ thuật thở nghiêm ngặt’ của Hatha Yoga.

Đây là hai luồng năng lượng quan trọng đan chéo qua các luân xa (chakra) bắt nguồn từ đáy cột sống và kết thúc ở giữa đỉnh đầu. Mỗi dòng chảy của hai kênh năng lượng này được cho là kết nối với từng lỗ mũi.

3. Hatha yoga thời trung cổ

bi an dang sau hatha yoga 4 6

Mặc dù không tiết lộ nhiều điều về Hatha Yoga, các Yogi thời Trung cổ vẫn để lại một số ghi chép về cách thức thực hành của họ. Tiến sĩ Mallinson cho rằng những văn bản đầu tiên về Hatha Yoga đã mô tả trường phái này một cách khá có hệ thống. Đó là 2 văn bản “Goraksha sataka” được viết vào thế kỷ X và “Dattatreya yoga shastra” được viết vào thế kỷ 13.

Những văn bản này không hẳn là sách hướng dẫn luyện tập Hatha Yoga, vì chúng không đủ chi tiết để truyền đạt các phương pháp thực hành Hatha Yoga đích thực. Trên thực tế, các Yogi thời trung cổ thường đề cao việc giữ bí mật phương thực luyện tập để duy trì quyền lực của họ. Họ cũng quan niệm rằng, sự truyền dạy yoga trực tiếp chỉ có thể diễn ra thông qua các bậc thầy Yogi (hay còn gọi là Guru).

Văn bản trung cổ nổi tiếng nhất về Hatha Yoga là “Hatha Yoga Pradipika” của tác giả Swatmarama, được cho là sáng tác trong khoảng thế kỷ XV. Nó là tập hợp các bản ghi chép được lấy từ ít nhất hai mươi văn bản về Yoga trước đó, chủ yếu đến từ văn bản “Dattatreya yoga shastra” và “Goraksha sataka”

Trong thời kỳ hoàng kim của mình, Hatha Yoga đã có sức ảnh hưởng đáng kể đến việc thực hành Yoga trên khắp Ấn Độ. Vào khoảng thế kỷ XVII, rất nhiều các loại hình Yoga ra đời lấy cảm hứng từ Hatha yoga, nổi bật trong số đó có Yoga Upanishad.

4. Các nguồn năng lượng tinh tế của Hatha yoga

Các nguồn năng lượng tinh tế trong cơ thể không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Đây là quan điểm chủ đạo trong Hatha Yoga. Trong các văn bản Yoga đầu tiên đã giải thích rõ, mục tiêu của việc thực hành Yoga là gia tăng và bảo tồn “Tinh chất của sự sống”. Tinh chất này là Bindu (tinh dịch) ở nam giới, và đôi khi được đề cập là Rajas (kinh nguyệt) ở phụ nữ. Việc bảo tồn và thăng hoa Bindu đã từng là một phần trong quá trình khổ hạnh trong suốt thời gian dài. Đây là lý do tại sao Tiến sĩ Mallinson cho rằng, Hatha Yoga bắt nguồn từ môi trường thực hành khổ hạnh.

Trong các văn bản sau này, các hình ảnh mật tông về luân xa và Kundalini được thêm vào trong cơ thể người, dựa trên việc bảo tồn và thăng hoa Bindu. Kundalini là nguồn năng lượng không hoạt động nằm ở đáy cột sống. Khi được khai mở, nó đi lên theo kênh năng lượng trung tâm (Sushumna Nadi) và mang lại sự sống cho các bánh xe luân xa (chakra).

“Nhờ ân sủng của Guru, năng lượng Kundalini khi đang ngủ được đánh thức, tất cả các điểm tắc nghẽn và tất cả các luân xa đều được khai thông. Vì vậy, để đánh thức Nữ thần Hỏa Xà đang ngủ say trước đạo tràng, Yogi nên nỗ lực hết sức để thực hành Mudras (Tư thế kích hoạt năng lượng)”.

5. Cách thực hành Hatha yoga nguyên thủy

Để đảo ngược dòng chảy của “Tinh chất sự sống” và đánh thức năng lượng Kundalini, các Hatha Yogi đã phát triển những phương pháp thực hành độc đáo. Thông qua Mudras, tức tư thế kích hoạt năng lượng và Kumbhaka, tức phương pháp giữ hơi thở, các Hatha Yogi đã biết được cách tác động đến nguồn năng lượng tinh tế trong cơ thể họ.

5.1. Mudras – tư thế kích hoạt năng lượng

bi an dang sau hatha yoga 2 8

Đây là một kỹ thuật giúp kích thích Bindu (dấu chấm trên trán, giữa hai lông mày) và đánh thức năng lượng Kundalini một cách cơ học. Không nên nhầm lẫn Mudras của Hatha Yoga với các ấn của Mật Tông, do chúng cũng được gọi là Mudras. Mudras là những tư thế (Asana) mang ý nghĩa biểu tượng hoặc những động tác cố định (khóa) cơ thể. Khi nó được thực hành như một tư thế Yoga, nó được gọi là Yoga Mudra Asana (Mudrasana).

Số lượng Mudras không có sự thống nhất gữa các văn bản. Hatha Yoga Pradipika đã nêu ra mười một Mudras, bao gồm: Maha Mudra, Maha Bandha, Maha Vedha Mudra, Kechari, Uddiyana Bandha, Moola Bandha, Jalandhara Bandha, Vipareeta Karani Mudra, Vajroli Mudra, Shakti Chalana Mudra và Shambhavi Mudra.

Tác giả của Hatha Yoga Pradipika đã mô tả Mudras như sau:

“Nhấn gót bàn chân trái vào đáy xương chậu, duỗi thẳng chân phải và hai tay giữ chặt bàn chân đang duỗi thẳng ra. Bằng cách khóa cổ họng và giữ hơi thở, năng lượng Prana di chuyển thẳng từ dưới lên trên, giống như một con rắn bị đánh bằng gậy khiến thân hình nó trở nên thẳng đứng”

Tương tự, năng lượng Kundalini trở nên thẳng hàng ngay lập tức. Tiếp theo, hai kênh năng lượng mặt trăng và mặt trời trở nên bất động khi năng lượng Kundalini đi vào kênh năng lượng Trung Tâm.

“Khi thực hành Kechari Mudra (khóa lưỡi), lưỡi được xoay ngược lên trên vòm họng của khoang sọ và hai mắt nhìn hướng về phía trung tâm hai lông mày”.

“Khoang hộp sọ là không gian trong khoang mũi phía trên vòm miệng. Rất ít người có thể nhét lưỡi vào đây mà không được chuẩn bị kỹ lưỡng, bằng cách kéo căng lưỡi hoặc ‘cắt rời’ nó”.

5.2. Bandha – Khóa năng lượng

bi an dang sau hatha yoga 5 10

Bandha thường được sử dụng kết hợp với Mudras. Trong tiếng Phạn, Bandha có nghĩa là khóa, chặn lại. Mục đích của kỹ thuật này là khóa dòng chảy năng lượng trong cơ thể để nó lưu chuyển theo một hướng nhất định.

Có 4 loại bandha:

  • Mula Bandha – Khóa hậu môn
  • Uddiyana Bandha – Khóa ổ bụng
  • Jalandhara Bandha – Khóa cuống họng
  • Maha Bandha – thực hành cả 3 khóa trên cùng lúc

Việc kích hoạt các Bandha được xem là hành động siết cơ từ bên trong. Ba Bandha tương ứng với ba lớp cơ hoành: cơ hoành âm thanh, cơ hoành hô hấp và cơ hoành chậu chậu, tính theo chiều từ trên xuống. Kích hoạt các Bandha sẽ phân phối lại áp lực về mặt cơ học, hỗ trợ cột sống trong các chuỗi động tác Yoga, tạo nền tảng vững chắc ở các tư thế.

5.3. Pranayama – Kỹ Thuật Thở

bi an dang sau hatha yoga 6 12

Ngày này, các bài tập thực hành yoga thường chú trọng đến tư thế và động tác nhiều hơn. Tuy nhiên trước đây, việc kiểm soát hơi thở luôn là yếu tố được đặt lên hàng đầu trong bất kỳ trường phái yoga nào, trong đó có Hatha yoga.

Trong thực hành Hatha Yoga, hơi thở, tâm trí và năng lượng được liên kết với nhau. Văn bản Goraksasataka đã đề cập rằng, mục đích của Hatha Yoga là đạt được mối liên kết này thông qua việc chinh phục hơi thở. Vì hơi thở là một yếu tố rất quan trọng nên các bậc thầy Hatha Yogi đã phát triển nên các kỹ thuật thở, gọi chung là Pranayama. Pranayama có nghĩa là làm chủ Prana, làm chủ nguồn năng lượng.

Trong các văn bản tiếng Phạn, Pranayama được coi là Tapasya (thực hành khổ hạnh). Theo các bậc thầy Yogi thời trung cổ, Pranayama mang lại sự thanh lọc cho các kênh năng lượng tinh tế, do đó nó được thực hiện vô cùng nghiêm ngặt. Trong một số bài tập Pranayama, các Yogi phải giữ hơi thở cho đến khi cơ thể họ bắt đầu run rẩy, thường là trong khoảng 1h.

5.4.  Shatkarma – thanh lọc cơ thể

bi an dang sau hatha yoga 7 14

Kỹ thuật này được đề cập trong cuốn Hatha Yoga Pradipika. Tiến sĩ Malisson cho rằng, việc thanh lọc cơ thể có thể là những liệu pháp của Ayurveda (“tri thức cuộc sống” hay “ưu sinh dưỡng”). Trong Hatha Yoga, chúng có vai trò chuẩn bị cho cơ thể hướng tới các tư thế Yoga ở cấp độ tinh tế hơn. Theo ông, chúng là một sự bổ sung tuyệt vời cho Hatha Yoga.

Các phương pháp thanh lọc cơ thể được mô tả trong Hatha Yoga Pradipika là: Neti, Dhauti, Nauli, Tratak, Kapalbhati, Basti.

  • Neti: làm sạch mũi và vùng xoang bằng cách rửa nước muối hoặc dùng một sợi chỉ có bôi sá, luồn qua lỗ mũi và xỏ ra từ miệng.
  • Dhauti: làm sạch ống tiêu hóa, bao gồm miệng, thực quản, dạ dày, ruột và trực tràng, bằng cách nuốt một miếng vải dài, mỏng rồi lôi ra để loại bỏ đờm, mật và tạp chất.
  • Nauli: thanh lọc vùng bụng bằng cách nhô ra, hóp vào để mát xa và kích thích hệ đường ruột. Đây là một phương pháp khá khó, đòi hỏi bạn phải kiểm soát tốt các cơ vùng bụng.
  • Basti: thanh lọc ruột già bằng cách sử dụng một ống rỗng dài khoảng 15 – 20cm, xuyên qua hậu môn và hút nước từ ngoài vào đại tràng, sau đó xổ ra ngoài.
  • Kapalbhati: phương pháp thanh lọc thùy trán thông qua việc hít thở qua mũi đồng thời kéo mạnh các cơ bụng 1 cách tự nhiên. Lặp lại khoảng 20 lần.
  • Tratak: phương pháp thanh lọc mặt bằng cách đặt điểm nhìn cố định vào một ngọn nến trong thời gian dài.

5.5. Pratyahara, Dharana, Dhyana và Samadhi

Cũng giống như nhiều trường phái yoga cổ điển khác, nền tảng triết lý của Hatha yoga được tạo nên bởi 8 chi, đó là: Yama (giới), Niiyama (luật), Asana (tư thế), Pranayama (luyện khí), Pratyahara (kiểm soát), Dharana (tập trung), Dhyana (hành thiền) và  Samadhi (định).

Bắt đầu từ chi thứ 5, việc thực hành trở nên khó khăn hơn rất nhiều khi bạn phải học cách kiểm soát các giác quan, tập trung vào bên trong cho đến loại bỏ hoàn toàn mọi suy nghĩ, tâm trí hoàn toàn tĩnh lặng. Đến cấp cao nhất là Samadhi (định) – đỉnh cao tối thượng mà bất cứ người tập yoga lâu năm nào cũng muốn đạt được.

Lúc này, cơ thể và mọi giác quan của bạn đều ngủ yên nhưng tâm trí lại hoàn toàn tỉnh táo, nhận thức được mọi sự vật xung quanh. Cơ thể và linh hồn bạn đã hòa thành một. Khi đã đạt đến trạng thái này, bạn sở hữu khả năng tiếp cận với nguồn năng lượng thần thánh.

6. Các tư thế trong Hatha yoga chỉ đóng vai trò thứ yếu

bi an dang sau hatha yoga scaled 16

Trong Hatha yoga chính thống, hơi thở là yếu tố được đặt lên hàng đầu, còn các tư thế (asana) chỉ đóng vai trò thứ yếu. Văn bản Goraksha sataka chỉ đề cập đến hai tư thế là Padmasana (tư thế Hoa sen) và Vajrasana (tư thế kim cương). Các văn bản sau này đề cập đến nhiều tư thế hơn như Hatha Yoga Pradipika có 15 tư thế, nhưng 8 trong số đó là tư thế thiền định. Văn bản Hatha ratnavali ở thế Kundalini yoga XVII đã đề cập tới 84 tư thế, hầu hết cũng đều là tư thế ngồi thiền, một số tư thế nằm ngửa, gập bụng hoặc vặn mình và chỉ có duy nhất 1 tư thế đứng.

7. Hatha yoga chính thống đã gần như biến mất

Hatha yoga đã từng phát triển rực rỡ vào thời trung cổ và trở thành một trong những trường phái yoga phổ biến nhất thời bấy giờ. Thế nhưng ngày nay, các văn bản về Hatha yoga chính thống còn sót lại rất ít và chỉ được tìm thấy trong những tu viện của Ấn Độ. Các giáo viên hiểu biết về Hatha yoga lại càng ít ỏi hơn. Tuy nhiên, Hatha yoga đã tạo nguồn cảm hứng cho rất nhiều trường phái yoga mới ra đời.

8. Một số tư thế Hatha yoga hiện đại

Cần phải lưu ý rằng Hatha yoga hiện đại, qua thời gian dài phát triển cho phù hợp với xu thế đã đánh mất nhiều nét đặc trưng của Hatha yoga chính thống.

Dưới đây là một số tư thế Hatha yoga thường được dạy trong các lớp học yoga hiện nay:

8.1. Tư thế ngọn núi

tu the hatha yoga 1 18

8.2. Tư thế cái cây

tu the hatha yoga 2 20

8.3. Tư thế đứng gập người

tu the hatha yoga 3 22

8.4. Tư thế chó cúi đầu

tu the hatha yoga 4 24

8.5. Tư thế cây cầu

tu the hatha yoga 5 26
yoga pose “Bridge” – female in sport clothes performing exercise

8.6. Tư thế cái cày

tu the hatha yoga 6 28

8.7. Tư thế trồng cây chuối

tu the hatha yoga 7 30

 

8.8. Tư thế châu chấu

tu the hatha yoga 8 32

8.9. Tư thế cánh cung

tu the hatha yoga 9 34

8.10. Tư thế đứng trên vai

tu the hatha yoga 10 36 

Lời kết:

Trên đây là một số bí ẩn thú vị xoay quanh Hatha yoga – một trong những trường phái yoga lâu đời nhất thế giới. Hatha yoga hiện đại có rất nhiều điểm khác biệt với Hatha yoga chính thống, và Hatha yoga chính thống đã gần như biến mất, chỉ còn một số ít các thiền sư và bậc thầy yoga là còn nắm giữ phương pháp thực hành chuẩn xác.

Hy vọng bài viết trên có ích với bạn.

Top 12 bài tập kéo dài chân cho nữ cải thiện chiều cao đáng kể

  Để cải thiện chiều cao khiêm tốn, chị em không chỉ cần thay đổi chế độ dinh dưỡng, thói quen sinh hoạt mà còn cần thường xuyên luyện tập thể dục thể thao để kích thích xương khớp phát triển. Với 12 bài tập kéo dài chân cho nữ dưới đây, chỉ số chiều …

Xoạc chân có tác dụng gì? Tập xoạc chân cho người mới bắt đầu

Tách là bài tập ít được sử dụng nhất khi tập luyện, trừ khi bạn tập yoga. Điều này cũng dễ hiểu vì nó khó như thế nào. Hoặc đôi khi người ta lầm tưởng rằng động tác xoạc chân là bài tập dành riêng cho người tập yoga hoặc vũ công. Trong bài viết …

Tập thể dục xong có nên ngồi quạt không? Giải đáp thắc mắc

Sau một buổi tập luyện vất vả, điều đầu tiên bạn cảm nhận được là cổ họng khát khô và rất nóng. Khi kết thúc một buổi tập với cường độ cao, nhiệt độ cơ thể sẽ tăng cao, mồ hôi tiết ra nhiều hơn. Điều đầu tiên bạn muốn làm có lẽ là uống …

Bắp chân to có cao được không? Các tư thế giúp bạn cao hơn

Trên TV, những người lùn thường có bắp chân khá to. Bạn có lo lắng về điều này? Bạn có chiều cao trung bình nhưng lại có bắp chân to. Bạn luôn tự hỏi Bắp chân to có cao được không? Nếu muốn biết hãy kéo xuống dưới để xem nhé các bạn! Bắp chân …

Nằm nhiều có béo bụng không? Cách giảm mỡ bụng khi nằm

  Khi nằm, cơ thể chúng ta ở trạng thái nghỉ ngơi nên lượng calo được đốt cháy ít hơn và chất béo cũng được đốt cháy khá chậm. Suatangco sẽ giúp bạn giải đáp vấn đề nằm nhiều và cách tăng cường trao đổi chất và đốt cháy calo khi nằm nhé! Mục lụcBạn …

6 bài tập chữa đau gót chân, giảm đau bàn chân nhanh chóng

Đau chân có thể do thói quen đi giày cao gót quá lâu hoặc do bệnh viêm cân gan chân khá phổ biến. Những cơn đau dai dẳng, kéo dài ảnh hưởng xấu đến chất lượng cuộc sống hàng ngày. 6 bài tập chữa đau gót chân dưới đây sẽ giúp bạn đẩy lùi chứng …

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x
()
x